Gıda zehirlenmesi rehberinde gıda zehirlenmesi belirtileri üzerine odaklanarak gıda zehirlenmesi tedavisi hakkında merak ettiğiniz tüm soruların cevaplarını size de paylaşmaya karar verdik. Bazen tatil için gittiğiniz bir otelde, bazen kendi evinizde, bazen de bir okul kantininde yediğiniz yiyeceklerden sonra gıda zehirlenmesi ile karşı karşıya kalabilirsiniz. Oysaki düşünsenize o yediğiniz yiyecekleri belki de çok zevk alarak yemiştiniz. Ölümcül bile olabilen besin zehirlenmesi mutlaka ciddiye alınması gereken bir hastalıktır.

Besin zehirlenmeleri nedenleri ve korunma yolları nelerdir öğrenmek istiyorsanız sizin için hazırladığımız bu muhteşem besin zehirlenmesi rehberini baştan sona kadar dikkatli bir şekilde okumanızı öneririz. Ayrıca diğer et çeşitlerine göre daha ucuz olması nedeniyle ülkemizde de sıklıkla ortaya çıkabilen tavuk zehirlenmesi kaç saatte belli olur, gıda zehirlenmesi tedavisi nasıldır gibi  soruların cevaplarını da öğrenebilirsiniz. Hepsi ve daha fazlası beslenme akla ilk gelen site kalitelibeslenme.com farkı ile sizlerle.

Gıda zehirlenmesi

gıda zehirlenmesi tedavisi

Gıda zehirlenmesi

Bir anda dünyanız mı karardı? Karnınıza neden bir ağrı saplandı? Karnınız aniden ağrımaya mı başladı? Mide bulantısı sonrasında kustunuz mu? Sonra da ishal olup ateşiniz mi yükseldi? Ne yapacağınızı bilmiyor musunuz? Bu ağrılarda nereden çıktı mı diyorsunuz? Kendinizi çok mu kötü hissediyorsunuz. Özellikle mikroorganizma kaynaklı besin zehirlenmeleri çok ciddi sonuçlara neden olabilir. 

Yukarıdaki soruların cevabı evet ise gıda zehirlenmesi belirtileri gösteriyor olabilirsiniz, onun için hiç vakit kaybetmeden doktora gidin. Çünkü çok ciddi bir durumdur gıda zehirlenmesi birçok kişi tarafından göz ardı edilse de. Peki, ama gıda zehirlenmesi nedir ve nasıl oluşur? Ona bakalım.

Gıda zehirlenmesi nedir ve nasıl oluşur?

Gıda zehirlenmesi kirlenmiş yiyeceklerin yenmesiyle oluşan bir hastalıktır ve besinler genellikle Salmonella ve Escherichia coli adı verilen bakteriler ve nörovirüs adı verilen virüs tarafından kontamine olur (1) yani kirlenir. Yani bazı bakteri, virüs ve mantar içeren besinlerin yenilmesi ve içeceklerin içilmesi sonucunda oluşan rahatsızlığa ya da zehirlenmeye gıda zehirlenmesi denir.

Gıda zehirlenmesinin bir başka tanımına bakacak olursak, son kullanma tarihi geçmiş ya da son kullanma tarihi geçmemiş ancak mikroplu yiyeceklerin ya da sağlıklı olmayan şekilde pişirilen gıdaların tüketilmesi sonucunda oluşan zehirlenmelere gıda zehirlenmesi denebilir.

Gıda zehirlenmesi bazı bakteriler (E. E. coli , Listeria ve Salmonella, Campylobacter ve CBotulinum ya da botulizm ), bazı parazitler (Toxoplasma) ve bazı virüsler (Norovirüs, Sapovirus, Rotavirüs ve Astrovirüs) nedeniyle oluşabilir ve bunlardan Campylobacter ve C Botulinum ölümcül bakterilerdir (2).

Besinlerin son kullanma tarihlerini geçirmemek her ne kadar önemli olsa da son kullanma tarihi geçmeyen yiyecekler de uygun koşullarda muhafaza edilmediğinde, yanlış şekilde pişirildiğinde ve hijyen koşullarına uygun bir biçimde tutulmadığında bakteri, virüs yada mantarlar ile temas edecek şekilde bir arada bulunduklarında gıda zehirlenmesine neden olabilecek enfeksiyonları içerecek derecede mikroplu hale gelebilir.

İşte bu nedenle besinler nasıl pişirilmelidir, nasıl muhafaza edilmelidir, nasıl korunmalıdır ve besinlerin saklama koşullarında ne gibi hijyen kuralları uygulanmalıdır bir an önce öğrenmeniz gerekir. Şimdi gelelim gıda zehirlenmesinin nedenlerine. Hangi sebeplerle gıda zehirlenmesi olur onu da gördükten sonra gıda zehirlenmesi belirtileri üzerine odaklanalım.

Gıda zehirlenmesi nedenleri nelerdir?

Buzdolabının yaz dönemindeki ayarının hala kış döneminde olması kısacası buzdolabının çalışmaması nedeniyle uygun sıcaklık koşullarının oluşmaması gıdaların bozulmasına neden olabilir.

Yaz aylarında gıda zehirlenmesi durumları daha sık görülebilmektedir, nedeni ise fazla sıcaklığın ya da başka bir ifadeyle uygun olmayan ortam sıcaklığının besinlerdeki mikropların üremesi için uygun bir ortam oluşturmasıdır.

Yazın saklama koşullarındaki sıcaklıkların üstünde kalan gıdalardaki mikrop oranı yükseleceği için gıda zehirlenmesi meydana gelebilir.

Yine yanlış pişirilme şekilleri de gıda zehirlenmesine sebebiyet verebilir Örneğin mangal yaparken dana etinin ya da tavuk etinin ise maruz kalması halk dilindeki ifadesiyle yiyeceğin is çalması ciddi zehirlenme vakalarında neden olabilir.

Et gibi hayvansal gıdalar mikropların üremesi açısından uygun ortamlar oluşturacakları için bu tür besinlerin pişirilmesinde çok dikkatli olmak gerekir. Yukarıda etleri aşırı pişirmenin zararlı olduğunu söylesek de bu tür gıdaları az pişirmek de içindeki mikropları yaşamaya devam ettireceği için uygun değildir yani dana eti, tavuk eti, balıketi, hindi eti gibi gıdaların az pişirilmesi mikropları öldürmez. Bu nedenle besinler nasıl pişirilirse daha sağlıklı olur sorusunun cevabını da bilmeniz gerekir.

Gıda zehirlenmesinin bir başka nedeni de hijyen kurallarına dikkat edilmemesidir. Yiyeceklerin kirli tabakları konulması, uygun saklama koşullarında muhafaza edilmemesi, tırnakları uzun kirli ellerle temas etmesi yiyeceklerdeki mikrop oranını artıracaktır. Bu durum da besinlerin daha kolay bozulmasına neden olacağı için gıda zehirlenmeleri de yaşanabilir.

Şimdi artık gıda zehirlenmesi belirtileri nelerdir sorusunun cevabını öğrenelim dediğinizi duyar gibi olduk. Tamam, sizi daha fazla sıkmadan gıda zehirlenmesi belirtilerine geçelim artık.

Gıda zehirlenmesi belirtileri


Yemekhane ve kantin gibi aynı tür besinlerin birçok kişi tarafından yenildiği ortamlarda yiyecekleri yiyen herkes gıda zehirlenmesi durumu ile karşı karşıya kalabilir; ancak unutulmamalıdır ki her insanın yapısı aynı değildir ve bazı insanlar daha hassastır. Bu nedenle “Oradan bir sürü kişi yedi onlara bir şey olmadı da sana mı oldu.” demek doğru bir yaklaşım olmaz.

Başka bir şekilde ifade edecek olursak herkes tarafından aynı yemeğin yenildiği bir yerde herkes zehirlenmeyebilir ancak bir tek kişi bile bundan etkilenebilir. Peki, ama gıda zehirlenmesi yaşayıp yaşamadığınızı nasıl anlayacaksınız? Gıda zehirlenmesi belirtileri hakkında bilginiz var mı?

Eğer karnınız aniden ağrımaya başladı ise ve buna ilaveten midenizde bulanıyorsa gıda zehirlenmesi yaşıyor olma ihtimaliniz vardır. Eğer mide bulantısı sonucunda kusma durumu varsa ve tuvalete gittiğinizde ishal olduğunuzu gözlemlediyseniz gıda zehirlenmesi olma ihtimaliniz yüksektir ve acilen doktora gitmeniz gerektir.

Ayrıca sizinle aynı yemeği yiyen kişilerde de aynı değişimler meydana geldiyse gıda zehirlenmesi durumu olasılığı çok yüksektir. Hiç vakit kaybetmeden bir hastaneye başvurmanız gerekir. Doktora gittiğinizde doktor size hangi besinleri ne zaman ben ne kadar yediğinizi sorabilir.

Doktorun sorduğu sorulara net cevaplar vermek ya da doğru cevaplar vermek, tedavinin olumlu yanıt verebilmesi açısından çok önemlidir. Çünkü her mikrobun etki süresi aynı değildir. Bu nedenle yiyeceklerin kaç saat önce yenildiğinin doğru bir şekilde doktora bildirilmesi gerekir. Bunun sonucunda doktor sizde hangi tür mikrobun zehirlenmeye neden olduğuna karar verecek ve ona uygun gerekirse antibiyotik tedavisi uygulayacaktır. Bazen ciddi zehirlenme durumlarında hastaya serum da verilebilir.

En çok görülen gıda zehirlenmesi belirtileri; 

Midede oluşan bulantı hissi

Bulantı sonrası kusma

Sulu ishal olma

Karında meydana gelen ağrılar

Karında oluşan kramplar

Vücut sıcaklığının yükselmesi yani ateştir (3).

Ayrıca gıda zehirlenmesinin en yaygın belirtilerinin mide bulantısı, kusma ve ishal olduğu (4) bir çok kaynakta ifade edilmektedir. O halde bu üç durum söz konusu olduğunda çok dikkatli olmak gerekir.

Bir başka kaynak sitede (5) ise yukarıda sayılan belirtilere ek olarak gıda zehirlenmesi belirtileri arasında enerji ve güç eksikliği, iştah kaybı, kas ağrıları ve titreme gibi belirtiler de sayılmıştır.

Dünyaca ünlü WebMD sitesindeki besin zehirlenmesi ile ilgili makalede (6) ise besin zehirlenmesinin belirtileri ise yukarıdakilerden farklı olarak daha ağır durumlarda terleme, baş dönmesi, göz yaşarması, aşırı tükürük, bilinçsel karışıklık, kısmi konuşma ve görme kaybı ya da bulanık görme, yutma güçlüğü ve ağız kuruluğu sıralanmıştır. Tabi ki bunların çok zararlı olan botulizm gibi bakterilerin yiyeceklere bulaşması sonucunda ortaya çıkabilir.

Gıda zehirlenmesinde ne zaman doktora gitmek gerekir?

Türkiye Halk Sağlığı Kurumu’nun sitesinde belirtildiğine göre gıda zehirlenmesi belirtileri yarım saat ile yetmiş iki saat arasında ortaya çıkarak kendini gösterebilir. Aslında yukarıda sayılan belirtilerin bir ya da birden fazlası özellikle kanlı ishal, boyundaki sertlik durumları, geçmeyen çok şiddetli baş ağrısı ya da yüksek ateş gibi bulgular 1 günden fazla sürüyorsa acilen doktora gitmek gerekir. Hatta besin zehirlenmesi olduğunu düşünüyorsanız ya da aniden gelişen bir mide bulantısı ve ağrısı varsa hemen doktora gitmek faydalı olabilir. Doktora gitme sebepleri;

Kusma ve dışkı kontrolünü yapamama ya da ishal

Dışkıda kan görme ya da kanlı kusma durumlarında

Üç günden fazla süren ishal varsa

Aşırı ağrı ve şiddetli kramp vakalarında

Aşırı susama, ağız kuruluğu,hiç idrara çıkamama ya da çok az çıkma ve güçsüzlük, sersemlik ve baş dönmesi oluşursa

Bulanık görme ve karıncalanma gibi sinirsel bozukluklarda

olarak sıralanabilir (7). Eğer yukarıdaki belirtilerden herhangi birini yaşarsanız doktorunuzdan ya da bir hastaneden tıbbi yardım isteyebilirsiniz.

Gıda zehirlenmesi tedavisi

Belirtiler kendini hemen gösterebileceği gibi 3 gün içinde bile ortaya çıkabileceği için mide bulantısı ya da ishal gibi durumlarda ilk yirmi dört saate kadar mide bulantısı ya da ishale karşı iyi gelen ilaçlar alınmamalıdır. Aksini yapmak belirtilerin fark edilmesini önleyeceği için doktora gitmekten alıkoyabilir.

İshal durumunda bazıları su içmez, aksine ishal olunca vücut çok su kaybeder. Bu nedenle ishal varsa bol bol temiz su içmeniz gerekir.

Doktora gittiğinizde şüphesiz en bilimsel gıda zehirlenmesi tedavisi uygulanacaktır.  Böyle bir durumdan şüpheleniyorsanız ya da hala doktora gitmediyseniz ya da ileride gıda zehirlenmesi gibi bir durumla karşılaşmamak için yapmanız gerekenler aşağıya sizin için listelendi.

  1. Bir kere son kullanma tarihi geçmiş gıdalardan uzak durmalısınız. Etiketleri okunmayan gıdalar asla tercih edilmemelidir.
  2. Kalitesinden şüphe ettiğiniz hiç bir yiyecek yenmemelidir.
  3. Kaliteli beslenme kurallarına uygun olmayan besinler tercih edilmemelidir.
  4. Bir ürün satın alırken Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından üretim izni olup olmadığını mutlaka öğrenmelisiniz.
  5. Eğer bir salmonella bakterisi kökenli bir besin zehirlenmesi durumu ile karşı karşıya olduğunuz tespit edilmişse A vitamini ve kalsiyum fosfat takviyeleri doktor önerisi ile kullanılabilir.
  6. Eller sık sık yıkanmalı ve hijyen kurallarına uygun davranılmalıdır. Örneğin bir çok kişinin ellerinin dokunduğu tuvalet musluklarına ve kapılarına dokunduktan sonra kesinlikle yemek yemeyiniz. Mümkünse peçete kullanınız.
  7. Kırık yumurtalardan, açık ambalajlı yiyeceklerden ve açık satılan ürünlerden uzak durunuz.

Kısacası yukarıda da ifade edildiği gibi bu bulgulardan biri ya da bir kaçı varsa hemen doktora gitmeniz gerekir ancak tedavinin daha iyi yanıt vermesi açısından en başta da söylendiği gibi aşırı mide ağrısı, bulantı ve kusma varsa doktora görünmek her zaman yararlı olacaktır. Bu yazıda gıda zehirlenmesi hakkında sizlere sunduğumuz bu güzel rehberde gıda zehirlenmesi nedenleri ve gıda zehirlenmesi belirtileri üzerinde durduk. Tüm sağlık sorunlarınızda olduğu gibi gıda zehirlenmesi tedavisi için de doktora gidiniz.

  1. Ayhan says:

    Hocam ben dün tavuk yedim ve çok feci ishal oldum ayrıca bir kez kustum acaba tavuk besin zehirlenmesine mi neden oldu?

Bir yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu etiketleri kullanabilirsiniz. HTML :

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>