Şeker Hastalığı (Diyabet) Belirtileri ve Tedavisi

Tüm dünyada yaygın olarak görülmesine rağmen bir çok kişi özellikle de gençler hala kadınlarda ve erkeklerde şeker hastalığı belirtileri nelerdir bilmiyor. Okul kantinlerinde alınan önlemlere rağmen çocuklar şekerli gıdalara kolay bir şekilde ulaşabiliyor ve yaşlısı genci teknoloji bağımlılığı nedeniyle hareketsiz kalıyor. Bunun için bu yazıda yaşla birlikte daha da yaygın bir hale gelen diyabet nedir, şeker hastalığının nedenleri nelerdir, gençlerde yetişkinlerde kadınlarda ya da erkeklerde tedavisi nasıldır, şekere iyi gelen meyveler, yiyecekler, vitaminler ve mineraller nelerdir soruları üzerine odaklandık.

Sağlıksız beslenme, hareketsiz yaşam ve hazır gıdalar şeker hastalığının görülme sıklığını artırmakla birlikte ailesel yatkınlık ve pankreas hastalıkları da diyabete neden olabilir. Ancak çok zararlı olsa da kişiye özel olarak hazırlanmış beslenme programları ile kontrol altına alınabilir.

Hekimle birlikte sürdürülen şeker hastalığı tedavisi ile yakınmaları azaltmak zor değil. Yeter ki doğru programları uygulayarak kararlı olun. Hatırlıyorum dedem 80 yaşında yakalanmasına rağmen televizyonda dinlediği profesörlerin beslenme hakkında verdikleri püf noktaları kararlı bir şekilde uygulayarak kısa sürede şekerini düşürmüştü. Siz de başarabilirsiniz. Unutmayın hayalleri gerçeğe döndürmek en çok size bağlıdır. Hadi başlayalım.

Diyabet (Şeker Hastalığı) Nedir?

Vücuda enerji veren glukoz insülin hormonu yetersiz olduğunda hücre içine giremez ve kandaki şeker miktarı normalin üzerine çıkar. Yükselen kan şekeri belli bir seviyenin üzerinde böbrekler tarafından absorbe olamaz ve idrar tahlilinde glukoz görülebilir.

Diyabet nedir kısaca açlık kan şekerinin normal seviye üzerine çıkması ve idrarda şekere rastlanması olarak açıklanabilir. Normal sağlıklı bir insanın idrarında şeker olmamalıdır.

Şeker hastalığı önlem alınmadığında, enerji kaynağı olan şekerden mahrum kalan hücreler beslenemediği için yok olurlar. Böylece, görme problemleri, böbrek hastalıkları, kalp krizi, beyin ve bacaklardaki damarlarda tıkanıklıklar gibi ciddi problemler ortaya çıkabilir. Peki diyabetin belirtileri nelerdir, ne zaman doktora gitmemiz gerekir?

Şeker Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Şeker hastalığının yaygın belirtileri daha çok beslenme ve vücuttaki bazı değişimler ile ilgilidir. Diyabet hastalığı, sık yemek yeme isteği, doymama, sürekli su içme isteğindeki artış, tatlılara saldırma, sık idrara çıkma, ağızda kurumaya bağlı olarak şapırdatma ile kendini belli edebilir. Bunlar dışında şeker hastalarında görülen diğer diyabet belirtileri aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Açılan yaraların geç kapanması
  • Halsizlik ve hızlı kilo kaybı
  • Görmede bulanıklık
  • Ayaklarda karıncalanma ya da yanma
  • Baş ağrısı ve sinirlilik
  • Aç kalındığında titreme krizleri
  • Ciltte kuruluğa bağlı kaşıntılar

Bu işaretlerin hepsi ciddi belirtilerdir ve birden fazlasını fark etmeniz durumunda en yakın sağlık kuruluşuna baş vurarak önceden önlem alabilirsiniz. Peki diyabet neden olur?

Şeker Hastalığının Çeşitleri Nelerdir?

Diyabetin tip-1, tip-2 ve gestasyonel olmak üzere farklı çeşitleri vardır. Bunlar aşağıdaki gibi açıklanabilir:

Tip-1 diyabet: İnsüline bağımlı şeker hastalığı olarak da isimlendirilir. Çocukluk döneminde görülen ateşli bir enfeksiyon ile ortaya çıkan insülin üretiminin durması ya da yetersiz kalması durumunda dışarıdan insülin alımının zorunlu olduğu diyabet türüdür.

  • Tip-1 diyabetin genetik olma olasılığı düşüktür.
  • Özellikle çok su içme ve ağız kuruluğu ile kendini belli eder.

Tip-2 diyabet: Pankreasa bağlı hastalıklar nedeniyle insülin salgısının azalması ya da hücrelerin insüline karşı duyarsızlaşması ile ortaya çıkan diyabet türüdür.

  • Aşırı kilolu ve hareketsiz kişiler
  • Ailesinde diyabeti olanlar
  • Fazla karbonhidrat tüketenler
  • 4 kilogramdan daha ağır çocuk doğuran kadınlar
  • Akromegali ve hipertiroidi hastaları potansiyel tip-2 diyabet adaylarıdır.

Gestasyonel diyabet: Gebelik sırasında ortaya çıkan bir şeker hastalığı türüdür.

  • Kişiye özgü beslenme planı ve egzersiz ile ortadan kaldırılabilir.
  • Tedavisinde genellikle düşük karbonhidrat diyeti ve protein ağırlıklı beslenme yaklaşımı benimsenir.

Şeker Hastalığı (Diyabet) Tanısı Nasıl Konulur?

Diyabet tanısı, genellikle açlık şekerine bakılarak konulur. Ancak gizli şekerden şüphelenilmesi durumunda tokluk şekerlerine de bakılabilir.

Açlık kan şekeri birden fazla yapılan tahliller sonucunda normal değerlerin üzerinde ise şeker hastalığı tanısı konulabilir.

  • Açlık kan şekeri, sağlıklı bireylerde 70100 mg/dl arasındadır.
  • 8-12 saatlik bir açlık sonunda ölçülen değer 126 mg/dl üzerinde olması tanının konulması için yeterlidir.

Gizli şeker için ise yemek yenildikten ya da glikoz yüklemesi yapıldıktan 2 saat sonra ölçülen değer 140200 mg/dl arasında normaldir.

  • Tokluk kan şekeri, 200 mg/dl üzerinde ise insülin direnci olduğunu ve hücrelerin insülin hormonuna karşı direnç geliştirdiğini gösterir.

Şeker Hastalığının Tedavisi Nasıldır?

Etkili bir diyabet tedavisi, ilaç kullanımı, diyet ve yaşam tarzı değişikliği ile sağlam egzersiz yaklaşımları ile ilişkilidir. Ancak ailesel yatkınlık söz konusu olmadığında diyabetin ortadan kaldırılması için en etkili yöntem beslenme ve egzersizdir.

Şeker hastalığının en etkili tedavisi diyetisyen tarafından verilen özel diyetin kararlı bir şekilde uygulanmasıdır.

  • Paketli gıdalar minimum düzeye indirilir.
  • Şeker içeren gıdalar kesilir.
  • Doğal sızma zeytinyağı ve iyice yıkanmış yeşillikler ile ara öğünler yapılabilir.
  • Pırasa, enginar, brokoli, lahana, karnabahar, patlıcan gibi sebzelere ağırlık verilir.
  • Suda pişmiş et çeşitleri artırılabilir.
  • Ekmek tam buğday ekmeği ya da kepekli olmak şartıyla günde 1 dilime düşürülür.
  • Beslenme programında bitkisel ve hayvansal protein kaynakları oranı artırılır.

Kan şekerinin normalden aşırı yüksek olması durumunda ilaç tedavisine başlanır. İlaç tedavisinde genellikle ağızdan alınan ilaçlar kullanılır. Doktor hastaya;

  • Meglitinidler
  • Eksenatid

gibi ilaçlar yazabilir.

İlaçtan fayda göremeyen ya da diğer organları oldukça olumsuz etkilenmiş diyabet hastalarında ise insülin tedavisi uygulanabilir. Ancak bütün bunlara doktorlar karar verir.

Şekere İyi Gelen Yiyecekler Nelerdir?

Diyabet, sıkı ve disiplinli olarak uygulanan bir beslenme programı ya da diyet listesi ile aşılamayacak bir dert değildir. İster ilaç kullanın isterseniz insülin öğün atlamamayı en önemli prensip haline getirmeniz tedavi için olmazsa olmazlar arasındadır.

  • Şeker ve karbonhidratları mümkün olduğunca sınırlandırmak ve protein ile yeşillikleri artırmak kan şekerinin yükselişini engeller. Ancak NPH insülin kullananlarda aşırı kullanım hipoglisemiye yani kan şekeri düşüklüğüne neden olabilir. O nedenle öğünleri kaçırmamak gerekiyor.
  • Cips, kraker ve paketli gıdalarda yüksek oranda bulunan trans yağlardan mutlaka uzak durulmalıdır.
  • Her gün 1 adet suda pişmiş yumurta yenilebilir. Ancak doktorunuz durumunuza göre yumurtanın sadece beyazını yemenizi önerebilir.
  • Böbrekler zarar görmediyse proteinlerde kısıtlama gerekli değildir.

Şekere iyi gelen yiyecekler, yulaf kepeği, karnıyarık otu tohumu, doğal sızma zeytinyağı, kıvırcık, marul, limon, sarımsak, soğan, tarçın, enginar, yer fıstığı, zerdeçal, çörek otu ve greyfurt olarak sıralanabilir. Beslenme programında bu yiyeceklere mutlaka yer verilmelidir.

Şekeri yükselten besinler ise her türlü ekmek ve hamur işi, çay şekeri, meyve şekerleri, kola, cips, makarna, pirinç pilavı, paketli gıdalar (bisküvi, kraker, çıtırdak), reçel, bal, pekmez, dilber dudağı, baklava ve yaş pasta gibi tatlılar, her türlü hazır meyve suları olarak gruplandırılabilir. Bu besinlere beslenme programında yer verilmez.

Şekere Ne İyi Gelir?

Şekere iyi gelen meyveler denilince akla ilk olarak kudret narı,  dut, armut, elma ve yeşil erik gelir. Ancak fruktoz ve glukoz gibi basit şekerler bakımından yoğun olan meyvelerden uzak durmak gerekir.

  • Kudret Narı: Ekstre halinde tüketmek daha uygundur. Günde 2 kapsül 150 mg kadar tüketilebileceği gibi, yarım su bardağı suya 100 gram kadar taze meyvesi katılarak elde edilen ekstresi de yenilebilir.
  • Dut Ekstresi: Dut meyvesinin tazesi ya da kurusu kesinlikle önerilmez. Ancak ekstre halinde satılan kapsüllerinden 100 mg kadar tüketilmesi tedaviye yardımcı olabilir.

Şekere ne iyi gelir sorusunun cevabına geçecek olursak bazı bitkisel ürünler, takviyeler, baharatlar, kökler, çaylar ya da vitaminler devreye girer. Bunlar;

  • Ginseng: Günde 150 mg kadar Panax ginseng, kan şekerinde iyileşme sağlar ki bu bilimsel çalışmalarla da desteklenmiştir.
  • Sarımsak: İçerdiği alisin sayesinde günde 1 diş sarımsak tüketmek kan şekerini düşürücü etkiye sahiptir.
  • Soğan: Günde 1/2 (Yarım) adet ufak boy soğan taze ya da haşlanmış bir şekilde tüketilebilir.
  • Çörekotu Tohumu: Günde 2 gram çörek otu tohumu alınabilir.
  • Çörekotu Yağı: Gün içinde iki eşit parçaya bölünerek toplamda 5 ml kadar tüketilmesi faydalı olarak bulunmuştur.
  • Balık Yağı: Günde 1- 2 adet ya da doktorunuzun önereceği şekilde kullanabilirsiniz.
  • Alfa Lipoik Asit: İnsülin direncini yenmek amacıyla günde 800 mg kadar kullanılabilir.

Diyabete iyi gelen vitaminler ise, günlük 2 gram B3 vitamini, 750- 1250 mg kadar C vitamini, 100 mg B6 vitamini, 10 mg B7 vitamini olarak kabul edilmektedir. Ancak bu değerler yapılacak tahlil sonuçlarına göre farklılık gösterebilir. Verilen değerler ortalamayı göstermektedir.

Şekere iyi gelen mineraller ise, 400 mg magnezyum, 700 mikrogram krom, 10 mg çinko, 5 mg demir, 20 mikrogram selenyum ve 1 mg bakır sıralanabilir.

Diyabet hastaları için en iyi diyet ve beslenme programı:

Yazımızda şeker hastalığı belirtileri, nedenleri ve tedavisi açıklandı. Ayrıca şekere ne iyi gelir sorusu açıklandıktan sonra diyabete iyi gelen yiyecekler, meyveler ve takviyeler sıralandı. Buna rağmen merak ettiğiniz soruları bulamadıysanız bize yazmaktan çekinmeyin.


Bu yazıyı okuyanlar şu yazıları da okudu: 

Yorum yaz