Demir eksikliği çok yaygın bir anemi yani kansızlık türüdür. Demir eksikliğine bağlı anemi, kanda bulunan ve görevi vücut dokularına oksijen taşımak olan sağlıklı kırmızı kan hücrelerinin yeterince bulunmaması durumu olarak tanımlanabilir.

demir eksikliği

Demir eksikliği

Kapsamlı demir eksikliği makalemiz ile demir eksikliğinin belirtileri nelerdir ve demir eksikliği hangi hastalıklara yol açar gibi soruların cevaplarını öğrenebilirsiniz. Ayrıca demir eksikliğinin zararlarını bilerek ve demir eksikliği nasıl giderilir öğrenerek kısa zamanda önleminizi alabilirsiniz.

“Anemi” gibi bir rahatsızlığınız varsa vücudunuzdaki dokulara yeterli miktarda oksijen taşınamaz.  Anemiye sebep olan başlıca üç neden alyuvar üretiminin azalması, kan eksikliği ve kırmızı kan hücrelerinin yüksek oranda yok olması olarak sıralanabilir. Demir eksikliği anemisi dışında ayrıca folat ve B12 vitamin eksikliği de vardır.

Aneminin en yaygın sebebi ise demir eksikliğidir. İsminden de tahmin edilebileceği gibi demir eksikliği anemisi (kansızlık) demirin yetersiz olmasından kaynaklanır ve demirin eksik olduğu durumlarda kırmızı kan hücreleri oksijen taşımakla görevli hemoglobin maddesini üretemez. Doktor kontrolü ve yapılan tahliller sonucunda hastaya “demir eksikliği anemisi” tanısı  konulabilir. Size de böyle bir tanı konulduysa demir eksikliği ve tedavisi hakkında en doğru bilgiyi öğrenmek için yazımızı okuyabilirsiniz.

Demir Eksikliği

Aşağıdaki bölümde demir eksikliği nedir ve tanımı,  demir eksikliği teşhisi, demir eksikliği anemisinin belirtileri, demir eksikliği nedenleri, demir eksikliği tedavisi, en iyi demir içeren yiyecekler, kadınlarda demir eksikliği ve hamilelerde demir eksikliği gibi alt bölümler hakkında en bilimsel bilgileri bulabilirsiniz.

Demir Eksikliği Nedir?

Halk arasında kansızlık olarak bilinen demir eksikliği anemisi vücutta yeterince demir olmadığında kandaki kırmızı kan hücrelerinin yetersizliğine bağlı olarak gelişen bir kansızlık türüdür. Alyuvar sayısı azaldığında ise hücrelere oksijen taşımakla görevli hemoglobin miktarı azalır. Böylece demir eksikliği kansızlığı meydana gelebilir.

Demir Eksikliği Anemisi Teşhisi

Kansızlık basit bir kan testi ile teşhis edilebilir. Kan tahlili sonuçlarına göre;

  • Hemoglobin seviyesi normal değerden daha düşükse;
  • Alyuvar sayısı yani kırmızı kan hücresi normalden daha düşükse;
  • Kırmızı kan hücreleri normalden daha küçük ya da cılız ise;

doktor tarafından size demir eksikliği anemisi ya da kansızlık teşhisi konulabilir.

Demir Eksikliği Anemisinin 21 Belirtisi

Bazen çok sinsi seyredebilen demir eksikliği yukarıdaki bölümde de ifade edildiği gibi kan tahlilleri ile ancak bir doktor tarafından teşhis edilebilir. Ancak hangi durumlarda demir eksikliğinden şüphe edilebilir ve doktora gitmek gerekebilir? İşte aşağıda sizler için demir eksikliği belirtileri listelendi. Böylece aşağıda yer alan demir eksikliğinin belirtilerinden bir veya birden fazlası varsa bir dahiliye uzmanı ile görüşmeniz gerekebilir.

En yaygın demir eksikliği belirtileri;

  • Aşırı yorgunluk ve enerji tükenmesi -(1)
  • Nefes darlığı ve nefes alıp vermede zorluk- (2)
  • Kalp çarpıntısı durumu-(3)
  • Soluk bir cilt yapısı – (4)
  • Soğuk hassasiyeti- (5)

Daha az yaygın belirtiler;

  • Baş ağrıları- (6)
  • Tat alma duyusu değişimi- (7)
  • Bacak krampları- (8)
  • Enfeksiyonlara karşı direnç azalması- (9)
  • İçten gelen sesler ve kulak çınlaması gibi durumlar- (10)
  • Kaşıntı hissi – (11)
  • Saç dökülmesi – (12)
  • Boğaz ağrısı – (13)
  • Yiyecekleri yutma zorluğu – (14)
  • Tırnak bozuklukları – (15)
  • Tırnak kırılmaları – (16)
  • Kil, kağıt ya da buz gibi maddeleri yeme isteği ve kereviz gibi sebzeleri emme – (17)
  • Ağız yaraları – (18)
  • Sinirlilik durumları – (19)
  • Konsantrasyon bozuklukları – (20)
  • Dudak çatlamaları – (21)

Yukarıda sayılan demir eksikliği anemisi belirtilerinin bir veya birden fazlasına sahipseniz doktora gitmeniz hayati bir öneme sahiptir.

Demir Eksikliği Anemisi Neden Olur?

Demir eksikliğinin kısa sürede tedavisi için neden meydana geldiğinin bilinmesi çok faydalı olabilir. Ayrıca demir eksikliğinin nedenleri bilinip o nedenlerin ortadan kaldırılması kalıcı bir çözüm sağlayabilir. Demir eksikliğinin bir çok nedeni vardır.

Demir eksikliği anemisi, bir çok faktöre bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bunlardan en önemlisi demirin yetersiz alınmasına neden olan sağlıksız ve dengesiz beslenme programlarının uygulanmasıdır. Aşağıda yetişkin erkekler ve kadınlar için günlük alınması gereken demir miktarları verilmiştir.

  • Yetişkin erkekler için günlük demir ihtiyacı: 8-10 mg
  • Yetişkin kadınlar için günlük demir ihtiyacı:10-12 mg

Günlük alınması gereken demir miktarı alınsa bile demir emilimini etkileyen bazı faktörlere dikkat etmek gerekiyor. Örneğin demirin tam olarak emilebilmesi için aynı zamanda bakır ve manganez minerali ile A, B ve C vitaminlerinin de alınması da şarttır.  C vitamini eksikliğinde demir emilimi 2-3 kat daha az olabilir. O nedenle demir içeren besinler ile C vitamini içeren besinlerin birlikte yenilmesi demir eksikliğinin tedavisinde faydalı olabilir.

Demir eksikliğine neden olan ve beslenme ile ilgili olan diğer bir faktör ise protein içeren yiyecekler yönünden zengin olmayan bir beslenme programının uygulanmasıdır. Bunun için et ya da tahıllar tüketilebilir.

Bir çok uzman yemekten sonra çay ya da kahve içilmesini demir eksikliğinin nedenleri arasında gösteriyorlar. Ayrıca yapılan bilimsel araştırmalar çayın fazla tüketildiği yerlerde demir eksikliği anemesinin daha yüksek olduğu bulguları ile bu iddiayı destekler biçimdedir. Bu durum demir eksikliğinin en belirgin sebepleri arasında yer almaktadır.

Reflü gibi mide hastalıkları ile bağırsak parazitleri de demir emilimini olumsuz etkileyerek demir eksikliğine neden olabilir.

Demir Eksikliği ve Tedavisi

Demir eksikliği nasıl giderilir öğrenmek için bu bölümü çok daha dikkatli okumanızı öneriyoruz. Demir eksikliğinin tedavisi için yukarıda sayılan bütün nedenleri ortadan kaldırmaya çalışarak gereken önlemlerin alınması faydalı sonuçlar sağlayabilir. Özellikle demir içeren besinler ile ayrıntılı bilgiler için kan yapan besinler başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.

Demir eksikliğinde ne yemeli, ne yememeli öğrenmek istiyorsanız işte size “Demir eksikliği için ne yemeliyiz?” sorusunun en ayrıntılı cevabı aşağıda listelendi:

  • Sabahları 1 çorba kaşığı keçiboynuzu pekmezi ve 1 bardak limonlu su demir emilimini artırabilir.
  • Sakatatlar ve yumurta sarısı demir içeren hayvansal gıdalardır. Her kahvaltıda 1 tam yumurta yenebilir. Haftada 2 gün sakatat yani tavuk ciğeri, karaciğer, beyin, koyun budu ya da sardalya tüketilebilir.
  • Kepek ekmeği tüketmek demir emilimi olumsuz etkiler.
  • Özellikle ay çekirdeği, fındık, fıstık, badem ve ceviz gibi kuru yemişlerden günde 1 ya da 2 avuç tüketilebilir.
  • Mercimek ve nohut gibi baklagillerden ise hafta 2 kez tüketilmesi faydalı olabilir.
  • Yumurta domates ile yenirse demir emilimi artar.
  • Köfte ve et ile birlikte yeşillik yenmesi önerilir.
  • Sağlıklı beslenme kuralları arasında yer alan lifli beslenmek demir emilimini azaltabilir.
  • Yiyecekler çelik ve alüminyum gibi kaplar demir emilimini olumsuz etkiler. Cam kaplar daha sağlıklıdır.

Demir eksikliği tedavisi için mutlaka doktora gidilmelidir. Çok ağır bir demir eksikliği yoksa yan etkileri nedeniyle kan nakli yapılmaz. Ağızdan alınan haplar ya da şuruplar reçete edilebilir. Ayrıca doktor demir içeren besin takviyesi önerebilir.

Acil durumlarda damardan yükleme ile çok kısa sürede kandaki demir düzeyleri normale döndürülebilir. Ancak demir eksikliğinin nedenleri belirlenip o nedenlerin ortadan kaldırılması da çok önemli bir yaklaşımdır. Sebebi ortadan kaldırılmadan yapılan her şey boşuna yapılabilir. Örneğin vücutta kanamaya sebep olan basur gibi bir durum varsa tedavisi yapılmalıdır.

Demir Eksikliği İlaçları

Demir eksikliğine bağlı aneminin başarılı bir tedavisi için doğru teşhis edilmesi çok önemlidir. Özellikle ağır olmayan durumlarda demir ilaçları ile kan değerleri normale döndürülebilir. Demir eksikliği ilaçları ağızdan verilebileceği gibi kısa sürede sonuç almak amacıyla damardan da verilebilir. Ancak demir eksikliğinden korunmak için alınacak demir ilaçlarının kullanımını ancak doktor önerebilir. Onun dışında demir eksikliğinde yenilecek besinler de çok önemlidir.

Zengin Demir İçeren Yiyecekler

  • Fındık, fıstık, ceviz, kuru üzüm, kuru erik ve kuru kayısı gibi kuru yiyecekler
  • Levrek, orkinos, somon ve sardalya gibi balık çeşitleri
  • Ispanak ve brokoli gibi yeşil sebzeler
  • Tavuk ciğeri, beyin ve karaciğer gibi sakatatlar
  • Tahıllar ve kahverengi pirinç
  • Pekmez
  • Mercimek, kuru fasulye ve nohut gibi baklagiller
  • Yumurta
  • Hindi eti
  • Spirulina

Kadınlarda Demir Eksiliği

Özellikle hamilelikte demir eksikliği çok yaygındır. Bu noktada doktorun önereceği şekilde bir tedavi uygulanabilir. Doktor demir ilacı verdiyse süt ürünleri ile içilmemelidir. Doktor kontrolü olmadan hiç bir demir ilacı kullanılmamalıdır.

Bu makalede demir eksikliği belirtileri nelerdir ve demir eksikliği anemisinin nedenleri nelerdir ve demir eksikliği tedavisi nasıl olur gibi soruların cevaplarını öğrendiniz.

  1. Hatice says:

    Selam arkadaşlar, ben de bu belirtilerin en az on tanesi var sanırım ancak bu belirtiler son iki ayda meydana geldi acaba demir eksikliği doğuştan mi gelir yoksa sonradan da olabilir mi? Doktora gitmem lazım değil mi?

  2. nilüfer sipahi says:

    Aleyküm selam Hatice hanım, demir eksikliği belirtilerini taşıyorsanız hemen bir dahiliye uzmanı ile görüşmeniz gerekiyor. Geçmiş olsun. Allah şifa versin. Doktora görünün mutlaka.

  3. Emine says:

    Merhaba yönetici benim kızımın saçları çabuk dökülüyor ve tırnakları da çok hassas hemen kırılıyor acaba demir eksikliği olabilir mi? Ayrıca çok çabuk üşüyor. Yazıda üşümek ile ilgili bir demir eksikliği belirtisi göremedim? Cevaplarsanız çok sevinirim.

  4. nilüfer sipahi says:

    Sevgili Emine hanım, kızınız kaç yaşında bilmiyorum ancak bu söyledikleriniz demir eksikliği belirtileri arasında yer aldığı için acilen kızınızı dahiliye doktoruna götürünüz. Doktor tahliller sonucunda bir karar verecektir. Allah şifa versin. Geçmiş olsun. Sağlıklı günler.

Bir yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu etiketleri kullanabilirsiniz. HTML :

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>